Czym jest moc-doc? Część I

Jean Baudrillard w klimacie różnorodnych zmian socjologicznych i kulturowych proponuje swoją wizję współczesnych sposobów komunikacji i skutków zachodzących procesów. Punkt wyjścia rozważań francuskiego badacza to analiza tzw. kultury konsumpcyjnej. Baudrillard po szczegółowych badaniach współczynników zmian w społeczeństwie konsumpcyjnym, umasowienia przekazów medialnych dociera do wniosków, które doprowadzają go do krytyki mass mediów[1].

Kultura Zachodu, szczegółowo badana przez Jeana Baudrillarda, (jest hiperrzeczywistością – rzeczywistością bazującą na kodach i modelach, produkująca symulakry – ikony świata, nie posiadające swoich odpowiedników w realności[2] . Rzeczywistość nie istnieje – oto sławny postulat Baudrillarda. Hiperrealność zastąpiła rzeczywistość, a jest to twór, w którym nie ma różnicy między realnością a wyobrażeniem, zamiast rzeczywistości są jej znaki. W swej książce Symulakry i symulacja, Baudrillard szczegółowo opisał zjawiska zachodzące we współczesnej kulturze europejskiej(kultura śmiechu, czas błazeństw). Symulacja jest zatajeniem nieobecności rzeczywistości, co czynią media, środki masowego przekazu, to tworzenie symulakrów.

Hiperrzeczywistość jest bardzo mocno zakorzeniona w świecie, ale i w umysłach ludzi. Bardzo trudno jest orzec, czy kultura współczesna odwróci swój bieg. Istniejąca kultura karnawału, czas działania filozofa-błazna, może pozostać na długo, a wtedy zostanie ona przerywana czasami powagi, kulturą powagi – będzie ona odejściem od „nienormalnej normy”[3].

Interpretacje Baudrillarda doprowadzają do hipotezy, że wszystko to, co jest współczesnym przekazem medialnym jest kopią, odbitką, znakiem już jakiegoś wcześniej stworzonego znaku, który nie odsyła do prawdy – rzeczywistości.

Podobna sytuacja jest w przypadku gatunku mockumentary. Jest to film, który jest symulacją rzeczywistości. W filmie, który fałszuje możliwość jasnego odbioru zaciera się granica między rzeczywistością i fikcją. Obraz filmowy zostaje tak skonstruowany, by pozorować rzeczywistość. Mockumentary, choć udaje film dokumentalny, jest tylko fałszywym ruchomym obrazem. Czas i przestrzeń filmowa zamknięta w takim utworze jest mylnym doświadczeniem świata.

Moc-doc z założenia wprowadza widza w błąd. Chce go zmylić, jest oszustem. Są to utwory, które mają za zadanie nie pokazywać prawdy, robi to celowo. Czasami daje wskazówki, które mają naprowadzić odbiorcę, na trop fałszerstwa. Nie każdy jednak widz będzie miał tyle umiejętności czytania tekstu kultury, by móc to odnaleźć. Odbiorca ma się „nabrać”.

[1] Mass media – ten zwrot używam tutaj jako określenie na środki masowego przekazu, tj. radio, telewizja, Internet, a również nawet film i sztuka malarska oraz literatura popularna.

[2] Postmodernizm. Antologia Przekładów ,Nycz R., Kraków 1998, 13

[3] Ponowoczesność – czas karnawału. Postmodernizm – filozofia błazna., w: Postmodernizm a filozofia. Wybór tekstów., A. Szahaj, Warszawa 1996, 290

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: